السيد هبة الدين الشهرستاني ( مترجم : ميرزاده اهرى )
110
ما هو نهج البلاغة ( در پيرامون نهج البلاغه ) ( فارسى )
( نهج البلاغه ) را كه در اجازات بزرگان علماى حديث آمده نام برده است ، بدين قرار : ( 1 ) شرح ابو الحسن بيهقى . اين كتاب نخستين شرحى است كه بر « نهج البلاغه » نوشته شده است . ( 2 ) شرح فخر رازى ( اين شرح ناتمام مانده ) ، و جمال الدين قفطى وزير سلطان حلب در « تاريخ الحكماء » از آن ياد كرده است . ( 3 ) شرح قطب الدين راوندى كه در دو جلد به نام « منهاج البراعة » بوده است . ( 4 ) شرح قاضى عبد الجبار معتزلى ( اين شرح را به سه نفر از دانشمندان كه به اين نام بودند نسبت مىدهند ، ولى هر سه قريب به عصر شيخ طوسى مىزيستهاند ) . ( 5 ) شرح افضل الدين حسن بن على بن احمد ماهآبادى استاد شيخ منتجب الدين صاحب « الفهرست » . ( 6 ) شرح ابو الحسين محمد بن حسن بن حسن بيهقى كندرى ، بنام « الاصباح » كه در سال 567 آن را تمام كرده است . ( 7 ) شرح ديگرى از همين دانشمند كه به نام « المعراج » و پيش از شرح « الاصباح » نوشته است . ( 8 ) شرح ابن ابى الحديد معتزلى ، و مختصر آن به قلم دانشمند فقيد سلطان محمود بن غلام على طبسى . ( 9 ) شرح كمال الدين ابن ميثم بحرانى كه نخست شرحى بزرگ به نام « الشرح الكبير » نوشت سپس آن را خلاصه كرده و « الشرح المتوسط » ناميد ، بار ديگر مختصرتر نوشت و به نام « الشرح الصغير » موسوم كرد . 10 - شرح شيخ كمال الدين بن عبد الرحمن بن محمد ابراهيم